20. yüzyılın ortasından itibaren birçok devletin istihbarat faaliyetleri, geleneksel yöntemlerin ötesine geçerek, dijital alanı da kapsayacak şekilde önemli bir değişim ve dönüşüm sürecine girmiştir. Dünya henüz dijitalleşme aşamasına geçmeden önce istihbarat servisleri, büyük ölçüde Human Intelligence (HUMINT) olarak adlandırılan insan kaynağına dayalı istihbarat toplama faaliyetleriyle Electronic Intelligence ve Signals Intelligence (ELINT/SIGINT) olarak adlandırılan elektronik sinyallerin yakalanmasına ilişkin yöntemleri kullanmıştır. Bu bağlamda istihbarat servisleri, güvenlik politikaları doğrultusunda hasım (veya hasım olmayan) devletlerin istihbarat servislerinden veya silahlı kuvvetlerinden ajan devşirme, insan kaynaklarını muhbir olarak kullanma, hedef devletlerin kullandığı elektronik sistemlerin yaydığı radyo sinyallerini analiz ederek teknolojik kapasitelerini anlamaya çalışma ve hava araçlarına entegre edilmiş kameralar (örneğin Lockheed U-2 casus uçaklarına yerleştirilen Hycon 73B kamerası)¹ ile kritik bölgeleri görüntüleme gibi yöntemlere başvurmuştur.

Dijital imkânların artmasıyla birlikte, birçok alanda olduğu gibi istihbarat faaliyetleri de çağın gerekliliklerine uyum sağlamak için değişim ve dönüşüm geçirmeye devam etmektedir. Dijitalleşmenin ve enformasyon temelli yeniliklerin sağladığı değişim ve dönüşüm, bazı yeni istihbarat toplama yöntemlerini de beraberinde getirmiştir. Örneğin; Cyber Intelligence (CYBINT) olarak adlandırılan ve bilgisayarlar, sunucular, mobil cihazlar, elektronik sistemler, ağlar ile bu ortamlarda üretilen verilerden elde edilen tehdit ve güvenlik odaklı istihbarat; Open Source Intelligence (OSINT) kapsamında gazeteler, dergiler, akademik yayınlar, web siteleri ve sosyal medya gibi herkese açık kaynaklardan toplanan bilgiler ve uydu teknolojileri ile dijital görüntüleme sensörlerindeki gelişmeler sayesinde Imagery Intelligence (IMINT) adı verilen görüntüleme tabanlı istihbarat, bu değişim ve dönüşümün istihbarat toplama yöntemlerine kazandırdığı yeniliklerin başlıca örneklerini oluşturmaktadır.

Silahlı insansız hava araçlarının (SİHA) yaygınlaşması ve hedefleme ve gözetleme sistemlerinin SİHA’lara entegre edilmesi, SİHA’ları istihbarat servislerinin de aktif olarak faydalandığı önemli taktik unsurlar hâline getirmiştir. Millî İstihbarat Teşkilâtı’nın (MİT), 2019 yılından itibaren IMINT (Görüntü İstihbaratı) kapsamında SİHA’ları terörle mücadele operasyonlarında yoğun biçimde kullanmaya başlaması buna örnek verilebilmektedir.² Bir başka örnek olarak, Ukrayna Güvenlik Servisi’nin (SBU), 1 Haziran 2025’te Rusya topraklarına sızdırdığı 117 adet silahlı mini dron ile “Örümcek Ağı Operasyonu”³ adını verdiği karmaşık bir saldırı gerçekleştirmiş ve Rus hava üslerindeki pek çok Rus savaş uçağını kullanılamaz hâle getirmiş olması, teknolojik ilerlemelerin istihbarat servislerinin güvenlik stratejileri kapsamında sahada nasıl taktik bir avantaj olarak kullanılabildiğini açık bir şekilde ortaya koymaktadır.

Güncel Örneklerle İstihbarat Toplama Yöntemleri

İstihbarat faaliyetleri, doğaları gereği gizli ve karmaşık faaliyetlerdir. Sınırlı veri imkânı nedeniyle bu alanda çalışmalar ortaya koymak ve sağlıklı analizler üretmek çoğu zaman oldukça güçtür; ancak günümüz istihbarat faaliyetlerinde artık sadece dijital teknolojinin kullanıldığını söylemek oldukça yanlış bir değerlendirme olacaktır. Nitekim birçok vakada görüldüğü üzere HUMINT (İnsan İstihbaratı), SIGINT (Sinyal İstihbaratı) ve OSINT (Açık Kaynak İstihbaratı) gibi yukarıda saydığımız diğer bazı yöntemler de asal haber toplama yöntemleri olarak bir arada kullanılabilmektedir. Öyle ki, açık kaynaklara yansıyan bazı olaylardan, gelişen teknolojinin geleneksel istihbarat toplama yöntemleriyle beraber nasıl kullanılabildiği görülebilmektedir.

Güncel İstihbarat Operasyonları Kapsamında İsrail’in İran Saldırıları

İsrail’in İran’ın askeri ve nükleer kapasitesini zayıflatmayı amaçlayan çok katmanlı saldırıları buna örnek olarak verilebilmektedir. Bu çerçevede, 13 Haziran 2025’te İran’da düzenlenen karmaşık operasyonlarda, İran Genelkurmay Başkanı Muhammed Bakıri gibi üst düzey komutanların da aralarında bulunduğu liderler ve bilim insanları hedef alınarak öldürülmüştür.⁴ İsrailli yetkililerin iddialarına göre bu saldırılar, İsrail Hava Kuvvetleri’ne ait uçakların İran’a hareketinden hemen önce; İran’ın içine sızmış gizli komando ekipleri, silahlı dron sürüleri ve gizlenmiş patlayıcılar gibi unsurlar kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu faaliyetlerin tüm ayrıntılarını kesin olarak tespit etmek güç olsa da üst düzey yöneticilerin ikamet ettiği adreslerin tespitinde HUMINT (İnsan İstihbaratı) yönteminin kullanılmış olma olasılığı yüksektir. Başka bir ifadeyle, İsrail İstihbarat Servisi’nin (MOSSAD) İran’daki yerel insan kaynaklarını kullanarak bu kişilerin ikamet ettiği adresleri tespit ettiği ve/veya doğruladığı varsayılabilmektedir; zira öldürülen liderlerin ikamet ettiği adreslerin doğru ve nokta atışı tam isabetle vurulması bunu destekler niteliktedir. Buna ek olarak, gelişmiş teknolojik araçlar ile hedef kişilerin kullandığı telefon sinyallerinin de tespit edildiği tahmin edilmektedir. Ayrıca bir İsrailli güvenlik yetkilisinin iddiasına göre MOSSAD, öldürülen yetkililerin yerini alması muhtemel kişilerin adreslerine, telefonlarına veya eşlerinin numaralarına ulaşarak “Nerede olduğunuzu biliyoruz, size de ulaşabiliriz” şeklinde uyarı/tehdit mesajları göndermiştir.⁵ Dolayısıyla, üst düzey liderlerin ikamet ettiği adreslerin HUMINT (İnsan İstihbaratı), SIGINT (Sinyal İstihbaratı) ve/veya CYBINT (Siber İstihbarat) yöntemleriyle tespit edilip teyit edilmiş olması muhtemeldir. Sonuç olarak, İsrail bu saldırılarla, güvenlik politikalarına uygun olarak İran’ın askeri ve nükleer kapasitesini zayıflatmayı amaçlamış; bu hedef doğrultusunda istihbarat ve askeri gücünü koordineli biçimde kullanmıştır.

Hollanda’da Rusya Bağlantılı Siber Saldırı Vakaları

Bir başka örnek ise 2018 yılında Hollanda’da yaşanan bir siber casusluk vakasıdır. Açık kaynaklara göre, 13 Nisan 2018 tarihinde Hollanda Askerî İstihbarat ve Güvenlik Servisi (MIVD), 10 Nisan’da diplomatik pasaportlarla ülkeye giriş yapan dört Rus vatandaşını teknik ve fiziki takibe almış; İstihbarata Karşı Koyma (İKK) faaliyeti kapsamında deliller toplanarak söz konusu kişiler sınır dışı edilmiştir. MIVD’nin açıklamasına göre yakalanan bu dört kişi, Rus Askerî İstihbarat Servisi’nin (GRU) elemanları olarak Lahey’de bulunan Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü’ne (OPCW) yönelik bir siber saldırı gerçekleştirmek üzere Hollanda’da bulunmaktadır. Nitekim Rusların kullandığı otomobilin OPCW binasına çok yakın bir otoparka park edildiği belirlenmiştir. Otomobilin bagajında yapılan aramada ise bir dizüstü bilgisayar, 4G özellikli akıllı telefon, Wi-Fi anteni, trafo ve batarya içeren bir çanta ele geçirilmiştir. MIVD’ye göre GRU elemanları, OPCW’nin dijital iletişim ağlarına sızarak “dijital manipülasyon ve sabotaj” gerçekleştirmeyi, başka bir deyişle bir siber saldırı düzenlemeyi planlamıştır. MIVD, bu durumu “ciddi bir tehdit” olarak değerlendirmiştir.⁶

Hollanda Genel İstihbarat ve Güvenlik Servisi (AIVD) ise, çeşitli devletlerden gelebilecek siber saldırılar noktasında Hollanda’daki kamu ve özel kurum ve kuruluşlara çeşitli tavsiyelerde bulunmaktadır.⁷ Rusya’dan kaynaklanan siber tehditlere yönelik AIVD, “2022 Yıllık Raporu”nda “(…) Rusya’nın Ukrayna’yı destekleyen ülkelere karşı dijital casusluk yapmaya daha istekli olduğu görülmektedir” ifadeleri kullanılmıştır.⁸

AIVD ve MIVD’nin 27 Mayıs 2025 tarihinde kamuoyuna yayımladığı bir metinde ise, “Laundry Bear” adını verdikleri ve büyük olasılıkla Rus devleti tarafından desteklenen bir siber saldırı grubunu keşfettiklerini duyurmuştur. AIVD ve MIVD’e göre bu grup, 23 Eylül 2024’te Hollanda polisine bir siber saldırı düzenleyerek, emniyet personellerine ait çeşitli iletişim bilgilerini ele geçirmiştir. Daha öncesinde bilinmeyen bu grup, yapılan soruşturmalar neticesinde 2024’ten bu yana Batılı devlet kurumlarına, ticari kuruluşlara ve diğer organizasyonlara yönelik siber saldırılar düzenlediği ortaya çıkmıştır.⁹ Bu örneklerde de görüldüğü üzere dijital teknolojinin sağladığı imkânlar, istihbarat servisleri tarafından siber casusluk çerçevesinde hem bilgi toplamak hem de saldırı faaliyetleri yürütmek amacıyla kullanılabilmektedir.

Dijital Platformlardan Casus Temini

Bir diğer örnek, ABD Merkezi İstihbarat Servisi’nin (CIA) 1 Mayıs 2025’te duyurduğu ve ulusal güvenlik politikaları çerçevesinde yükselen Çin tehdidiyle mücadeleyi hedefleyen bir casusluk programıdır. Bu kapsamda CIA, resmî sosyal medya hesaplarından Çince dilinde iki video yayımlayarak Çinlileri CIA ile iş birliğine teşvik etmiştir. Videolar, Çin Komünist Partisi’ne ilişkin sırları bilen veya Çin’in ulusal savunma kurumlarında ya da ulusal güvenlik, dış politika, ticaret, bilim veya ileri teknoloji gibi alanlarda erişimi olanları ya da bu alanlarda görev alan kişilerle teması bulunanları CIA ile iş birliğine davet etmektedir. Ayrıca, bu kapsamda CIA’e güvenli biçimde nasıl ulaşılabileceğine ilişkin açıklamalar da paylaşılmıştır.¹⁰ 2025 Eylül’ünde İngiliz Dış İstihbarat Servisi (MI6) de benzer amaçlı bir casusluk programını hayata geçirdiğini duyurmuştur. MI6, dark web (karanlık ağ) üzerinde kendi özel portalını kurduğunu duyurarak “Silent Courier” (Sessiz Kurye) adını verdiği “güvenli” mesajlaşma platformu ile dünya genelinde casus teminini kolaylaştırmayı hedeflemiştir.¹¹ Bu gelişmeler, CIA ve MI6’nın dijital platformları kullanarak hasımlarından istihbarat temin etme konusunda yeni yöntemler denediğini ve bunları hayata geçirdiğini göstermektedir.

OSINT (Açık Kaynak İstihbaratı) kapsamında verilebilecek bir örnek de MİT’in 2021’de MOSSAD’a yönelik gerçekleştirdiği “Muteni Operasyonu”dur. Bu operasyonda MİT, MOSSAD için çalıştığı tespit edilen yabancı uyruklu şahısları teknik ve fiziki takibe almış ve toplam 15 kişi tutuklanmıştır.¹² Al Jazeera’nın 11 Ocak 2023’te yayımladığı “An investigation into the Mossad’s activities in Turkey” belgeselinde, kimliği gizli tutulan bir kişinin ifadesine göre, “Ismail Bader” takma adlı bir MOSSAD memuru kendisiyle Facebook üzerinden iletişime geçmiştir. Belgeselde diğer hedef şahısların da benzer yöntemlerle angaje edilmeye çalışıldığı görülmektedir.¹³ Bu durum, MOSSAD’ın hedef kişilerin ihtiyaç ve zaaflarını belirlemek için Biyografik İstihbarat ile OSINT/SOCMINT (Açık Kaynak İstihbaratı ve Sosyal Medya İstihbaratı)¹⁴ ve HUMINT (İnsan İstihbaratı) yöntemlerini kullandığını; hedeflerin sosyal medya izlerinden yararlanarak temas kurduğunu ve onları angaje etmeye çalıştığını göstermektedir.

Sonuç olarak, günümüzde istihbarat faaliyetleri, teknolojik ilerlemelerle birlikte geleneksel yöntemlerin ötesine geçerek çok boyutlu bir yapı kazanmıştır. Dijitalleşmenin getirdiği yeniliklerle birlikte güvenliğin genişlemesi ve derinleşmesi, istihbarat servislerine hem sahada hem de dijital alanda operasyonel üstünlük sağlamaktadır. Türkiye’nin SİHA operasyonları, Ukrayna’nın dron saldırıları, İsrail’in İran’daki hedefli suikastları, ABD ve İngiltere’nin dijital platformlardan casus temini ve Hollanda’daki Rusya bağlantılı siber saldırı girişimi örnekleri, modern istihbaratın artık yalnızca bilgi toplama değil, doğrudan stratejik sonuç üretme aracı hâline geldiğini göstermektedir. Bu durum, günümüzde devletlerin, ulusal güvenlik politikalarını etkili bir şekilde sürdürebilmek için insan unsurunu teknolojiyle dengeli biçimde bir araya getiren esnek ve çok katmanlı istihbarat yaklaşımlarına ihtiyaç duyduğunu göstermektedir.

Referanslar

^{1 National Air and Space Museum. “Camera, Aerial, Hycon 73B”. Erişim 08.11.2025. https://airandspace.si.edu/collection-objects/camera-aerial-hycon-73b/nasm_A19771125000}

^{2 Ökten, Tolga. “Technology, Organization, and the Militarization of Intelligence: The Turkish Experience”, Güvenlik Stratejileri Dergisi (2024), 151-169. https://doi.org/10.17752/guvenlikstrtj.1507141}

^{3 Vakulina, Sasha. “Ukrayna ‘Örümcek Ağı’ operasyonuna ilişkin yeni görüntüler yayınladı”. EuroNews (04.06.2025). https://tr.euronews.com/2025/06/04/ukrayna-orumcek-agi-operasyonuna-iliskin-yeni-goruntuler-yayinladi}  

^{4 Regalado, Francesca – Ward, Euan – Fassihi, Farnaz – Granados, Samuel – Chutel, Lynsey. “These Are Iranian Generals and Scientists Killed by Israel”. The New York Times (13.06.2025). https://www.nytimes.com/2025/06/13/world/middleeast/iran-military-generals-killed-israel.html}

^{5 Mekhennet, Souad – Miller, Greg – Shih, Gerry. “How Mossad covertly prepared Israel’s attack from deep inside Iran”. The Washington Post (13.06.2025). https://www.washingtonpost.com/world/2025/06/13/mossad-israel-iran-attack/}  

^{6 NOS. “MIVD: we hebben Russische hack van OPCW in Den Haag voorkomen” (04.10.2018). https://nos.nl/artikel/2253313-mivd-we-hebben-russische-hack-van-opcw-in-den-haag-voorkomen}

^{7 AIVD. “Cyber Threats and Advisories”. Erişim 08.11.2025. https://english.aivd.nl/topics/cyber-threats-and-advisories/possible-espionage-during-travel-to-china}

^{8 AIVD. “AIVD-jaarverslag 2022”. Erişim 12.11.2025. https://www.aivd.nl/documenten/jaarverslagen/2023/04/17/aivd-jaarverslag-2022}

^{9 AIVD. “AIVD and MIVD identify new Russian cyber threat actor”. Erişim 12.11.2025. https://www.aivd.nl/actueel/nieuws/2025/05/27/onbekende-russische-groep-achter-hacks-nederlandse-doelen}

^{10 Martina, Michael. “New CIA videos aim to lure Chinese officials”. Reuters (02.05.2025). https://www.reuters.com/world/new-cia-videos-aim-lure-chinese-officials-2025-05-01/}

^{11 Gardner, Frank – Mackintosh, Thomas. “MI6 launches dark web portal to attract spies in Russia”. BBC (19.09.2025). https://www.bbc.com/news/articles/c0r0vk1j4j8o}

^{12 Şimşek, Abdurrahman. “Son dakika haberi: ‘MOSSAD’ operasyonunun ayrıntıları ortaya çıktı! Casuslar bu yöntemle yakalanmış”. Sabah (23.10.2021). https://www.sabah.com.tr/gundem/2021/10/23/mossad-operasyonunun-ayrintilari-ortaya-cikti-casuslar-bu-yontemle-yakalanmis}

^{13 Al Jazeera English. “An investigation into the Mossad’s activities in Turkey | Al Jazeera World Documentary”. YouTube. 11.01.2023. https://www.youtube.com/watch?v=3IE6F92wAOo&t=1964s}

^{14 Karasoy, H. Alpay. İstihbarat & Güvenlik Sözlüğü. Ankara: Atlas Akademi, 2024.}