HUBLAR

Tarih boyunca medeniyetlerin kaderi, çoğu zaman coğrafyanın zorunluluklarını fırsata dönüştürebilme iradeleriyle şekillenmiştir. Kervan yollarının kesiştiği kentler ticaretin, bilginin aktarıldığı medreseler ilmin, siyasi müzakerelerin yürütüldüğü saraylar diplomasinin merkezi olmuştur. Bu merkezler; yalnızca bulundukları coğrafyaya değil, temas ettikleri bütün dünyaya biçim veren çekim odaklarına dönüşmüş, tarihin seyrini yönlendirmiştir. Bugün, uluslararası sistemin parçalandığı, kurumların işlevsizleştiği ve güç dengesinin yeniden kurulduğu bir çağda bu kadim soru yeniden anlam kazanmaktadır: Hangi ülkeler, bu kaosun içinden çıkarak dünyanın yeni merkezleri haline gelecektir? Türkiye, bu soruya verdiği cevabı artık söylemde değil, sahada yazmaktadır. Diplomasiden güvenliğe, enerjiden eğitime, lojistikten bağlantısallığa uzanan geniş bir eksende Türkiye, yalnızca bir aktör olarak değil; akışları yönlendiren, ağları kuran ve dengeleri belirleyen bir merkez ülke olarak yükselişini sürdürmektedir.

Strateji Türkiye olarak, "Hublar" başlığını taşıyan bu sayımızda Türkiye'nin söz konusu çok boyutlu dönüşümünü beş farklı perspektiften ele alıyor ve okuyucularımızı bu yükselişin derinliklerine doğru kapsamlı bir yolculuğa davet ediyoruz. Her bir makale, Türkiye'nin farklı bir alandaki merkez ülke iddiasını hem teorik hem de ampirik bir zeminde analiz ederek büyük resmin ayrı ama birbirini tamamlayan parçalarını ortaya koymaktadır.

Prof. Dr. Özden Zeynep Oktav, "Parçalı Uluslararası Sistemde Yükselen Türk Diplomasisi" başlıklı yazısında, Türkiye'nin mevcut dünya düzenini bir tehdit olarak değil, stratejik bir fırsat alanı olarak nasıl okuduğunu inceliyor. Oktav, Antalya Diplomasi Forumu'nun Münih ve Davos gibi köklü platformlardan farkını; kapsayıcılığını ve Batı merkezli hegemonik perspektifin dışına çıkarak Afrika'dan Asya'ya uzanan geniş coğrafyaları aynı masada buluşturabilmesini mercek altına alıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın liderliğinde hayata geçirilen "Dünya Beşten Büyüktür" söylemi, Tahıl Koridoru Anlaşması, Somali-Etiyopya Ankara Mutabakatı ve Gazze arabuluculuğu gibi somut örnekler üzerinden şekillenen çalışmada, Türkiye'nin esnek, ön alıcı ve pragmatik bir dış politika modeliyle küresel bir diplomatik merkeze dönüştüğü tezi güçlü biçimde ortaya konulmaktadır.

Doç. Dr. Veysel Babahanoğlu, "Bölgesel Krizlerden Küresel Güvenlik Söylemine Merkez Ülke Türkiye" başlıklı yazısında, tehditleri kaynağında yok eden önleyici güvenlik doktrinini ve sınır ötesi operasyonel başarıları ele alıyor. Tehditleri sınır boylarında bekleyen tepkisel anlayışın yerini, güvenliği kaynağında bertaraf etmeyi esas alan proaktif bir doktrine bıraktığını ortaya koyan Babahanoğlu; Suriye, Libya, Karabağ ve Irak'taki askeri angajmanların yalnızca sert güç unsurlarıyla değil, eş zamanlı yürütülen diplomatik girişimler ve insani yardım faaliyetleriyle de bütünleştirildiğini gösteriyor. Terörle mücadele birikiminin Somali'den Orta Asya'ya uzanan geniş bir coğrafyada güvenlik iş birliği modeline dönüştürülmesini ve yerli savunma sanayiinin sağladığı stratejik özerkliği inceleyen yazar, Türkiye'nin güvenliği yalnızca tüketen değil, üreten ve ihraç eden bir merkez ülke konumuna yükseldiğini başarılı bir şekilde ortaya koyuyor.

Doktorant Fatih Beyaz, "Türkiye'nin Enerji Merkezi Olma Politikası" başlıklı çalışmasında, Türkiye'nin "köprü ülke" statüsünden çıkarak bölgesel bir enerji ticaret merkezine, yani hub'a dönüşme sürecini irdeliyor. TürkAkım ve TANAP gibi devasa boru hatlarından yeşil hidrojen vizyonuna, Eskişehir Beylikova’daki dünyanın ikinci büyük Nadir Toprak Elementleri rezervinden nükleer enerji hamlelerine kadar Türkiye'nin küresel çarkları döndüren arz güvenliği merkezi olma potansiyelini başarılı bir şekilde haritalandırıyor.

Dr. Mustafa Arslan, "Türkiye'nin Eğitimde Merkez Olma Vizyonu" başlıklı yazısında, eğitimi askeri kapasite ve ekonomik büyüklüğün yanına yerleştirilen üçüncü bir stratejik güç parametresi olarak konumlandırıyor. Artışını katlayarak sürdüren uluslararası öğrenci sayısını, Nikkei Asia'nın "Müslüman ülkeler için yükselen eğitim merkezi" nitelendirmesini ve OECD verilerindeki çarpıcı başarı göstergelerini derinlikli bir analizle ele alan Arslan; Türkiye Bursları programını ve "Study in Türkiye" markasını salt akademik bir yatırım olarak değil, mezunların ülkelerine dönerek inşa ettiği kültürel ve diplomatik köprüler üzerinden işleyen kalıcı bir yumuşak güç aracı olarak değerlendiriyor. Eğitim diplomasisinin, Türkiye'nin bütünlüklü merkez ülke tasarımının vazgeçilmez bir halkasını oluşturduğu tezi, güçlü verilerle desteklenerek okuyucuya sunuluyor.

Doktorant Mehmet Gökhan Özçubukçu, "Orta Koridor'un Türkiye'nin Küresel Bağlantısallıktaki Rolü" başlıklı yazısında, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın Kuzey Koridoru'nun güvenilirliğini sarsmasıyla birlikte küresel gündemin üst sıralarına yükselen Orta Koridor'u analiz ediyor. Çin'den Orta Asya ve Kafkasya üzerinden Türkiye'ye ve oradan Avrupa'ya uzanan bu çok modlu ulaştırma hattını ele alan Özçubukçu, Türkiye'nin yalnızca bir transit ülke olmaktan çıkıp ticaret akışlarını yönlendirebilen bir lojistik güce dönüştüğünü ortaya koyuyor. Orta Koridor'un aynı zamanda Türk dünyasının ekonomik entegrasyon zeminine dönüşme potansiyelini de inceleyen yazar, bağlantısallığın çağımızın en belirleyici jeopolitik kavramı haline geldiğine dikkat çekiyor.

Strateji Türkiye olarak, Hublar sayımızın bu beş derinlikli analizinin; Türkiye'nin çok boyutlu yükselişini anlamlandırmak isteyenler için kalıcı bir başvuru kaynağı olmasını ve ülkemizin merkez ülke tasarımına dair düşünce üretimine değerli bir katkı sunmasını temenni ediyoruz.

İstifade etmeniz dileğiyle,

Strateji Türkiye Dergisi